تمثیل و مثل عرکیقیش چیخار اوزو قارالیق کؤموره قالار: زمستان می گذرد روسیاهی به ذغال می ماند.معنی ضرب المثل زمستان رفت و روسیاهی به زغال ماند معنی این ضرب المثل این است که کسی در حق کسی دیگر بدی کرده است و امید او را با حرفایش ناامید کرده است. یعنی بالاخره هر مسئلهای که سخت بوده حل شده ولی رو سیاهیاش برای آن شخص که خودش را بد کرده است مانده است.مثلا کسی از پیش قضاوت و حرف های نامربوطی میزند و وقتی آن مشکل حل میشود و برعکس حرفهای طرف رو میشود، فقط برای او رو سیاهی میماند و از حرفایی که زده خجالت زده میشود.منبع: کتاب تمثیل و مثل ترکی، نوشته اسماعیل سالاریان، چاپ انتشارات درج سخن، بجنورد سال 1398

این کتاب شامل داستان اصلی – کرم، به روایت خراسان و آذربایجان است. ما ابتدا بن مایه های داستان را در بخش اول و ترجمه آنرا در بخش دوم، روایت خراسان را در بخش سوم این کتاب آورده ایم.اصلی و کَرَم یک داستان عاشقی، غنایی بسیار شیرین و شور انگیز و مملو از عاطفه، محبّت، عشق، دلدادگی، شیفتگی و حسرت هست که شهپر خیال رها شده عاشیق را به همراه ساز و آواز به شنونده منتقل میکند و شنونده را به دنیایی از کمال رهنمون میسازد.در این داستان، کرم پسرِ شاه مسلمان، عاشقِ اصلی دختر وزیری مسیحی میشود که با ازدواج دخترش با کرم مخالف است و خانواده اش فرار را بر قرار ترجیح می دهند. بالاخره وزیر در ظاهر با ازدواج این دو عاشق موافقت می کند، ولی به اصلی لباسی طلسم شده می دهد که باید شب هنگام موقع دیدار با کرم بپوشد. چون دست کرم به دگمه های پیراهن اصلی می رسد، دگمه ها خود بخود باز و بسته می گردند. دست آخر، کرم تحت تأثیر طلسمِ پدر اصلی، آتش گرفته و از شعله های آتشِ آن، اصلی نیز آتش گرفته و می سوزد.خاکستر این دو عاشق جمع شده و سازی از میان بر می خیزد. ساز نیز شعلهور شد و دنیا را فرا می گیرد. بدین ترتیب کرم و اصلی و ساز، در خاکستر سوخته و جاودانه می شوند.قیمت کتاب 130 هزارتومانتلفن سفارش پامک در تلگرام ، روبیکا و ... 09159766066

یئرلی سؤزلرچند لغت که در آن برخی اصطلاحات نیز بکار رفته، و برای برخی از لغات من نتوانستم معنی مستقلی در فارسی پیدا کنم، اگر شما می توانید ما را خبر کنید اره میک ərəmik : نازا آغزی فالدیر: ایسته دیگی او ساعاتی گره ک اولا=زبانش فال هست:حرف هایش درست از آب در می آیداوجقار ücqar: اوجده اولان، قیراق، یان= کنار اوزم üzm: منده اوزم قویمادوز قالا =آبرو، حیا بالجاق: اوزلوکون حلقه سی. اوزلوک ایکی حصه دی: قاش و بالجاق بوغ یاغلاما پولو: روشوه، پول سیبیل چرب کن. پلته ک pəltək: دیلی توتولان، الکن= لکنت زبان داشتن تشغه ل təşğəl: حوققا، کله ک. او منه تشغه ل ائتدی = مکر،حیله. او به من حیله زد.تلتیک təltik: اسگیک، اسگیک ایشلره اییلن، یئرسیز دانیشان = پست. کسی که کارهی پست می کند، کسیکه بیجا حرف می زند.تیر- توکونتو tır-toküntü: بیر-بیرینه ده یمیش، چوخ قاریشیق دوشموش= قاطی پاتی، به هم ریخته. جؤنگه cöngə: ایکی ایلین کئچیرده ن ائرکه ک قره مال.جیبیلداق: تاققیر، داز، دانقیر. باشی یانیب جیبیلداق چیخیب = کچل، بی مو، تاس. سرش سوخته و کچل شده چاپیق: اوزو چوپولموش آدام= جای زخم. کسیکه صورتش زخم درونی برداشته است خای (گای، کاس، گیج) xay-gay-kas: منگ، هوشسیز، مایماق= گیج، بی عقل .خزه ل xəzəl: گوزده آغاجلاردان توکوله ن یارپاق= گریه و برگ درختان که ریخته شده خیپیق: بوینو گوده و یومورو- یوغون آدام. خیپان= چاق. گردنش دایره ای و پر،آدم چاق. خیپپو!دال: آغاجین قول- قانادی= بال و پر درختدانقا: اؤکوزون آشیغی، یئکه، زیرپی= کسی که خودش را بزرگ می پندارد و لات هست.دوروف dürüf:نیشان=نشان. زققه: zəqqə : دوببه: مغرور. شالایین şalayin: لاییق، یارار، تؤره لی törəlı =لایق و شایسته شپه şəpə: ضرر، زیان، عارضه. بو ایشین شپه سی

کتاب "ناغیللار بوقچاسی" (داستان های ترکی خراسانی) نوشته ی اسماعیل سالاریان توسط انتشارات بخشایش منتشر شده است.خراسان در ایران به دلایل گوناگون، سرزمین قصه های در سینه خفته است که توسط پیر زنان و پیر مردان سینه به سینه نقل شده و به ما رسیده است. قصه هایی که طی دوران متمادی توانسته با نغزهای دلنشین و شیوه ادبی خود چهره ی زندگی، مادی و معنوی ترکان ساکن در این دیار را به تصویر کشیده و تاریخ شفاهی و روزنه اندیشه اجتماعی ساکنان آن را نمایان بسازد.این بخش از فرهنگ شفاهی که طی قرون متمادی نانوشته بوده و به رشته تحریر نیامده است و هم چون کتابی مستور در سینه پیران و سالخوردگان آبا و اجدادی حفظ شده و طی سالیان دراز به فرزندان و آیندگان این مرز و بوم انتقال یافته است، در این رهگذر چون مرزها را در نوردیده از نسلی به نسل دیگر و از سینه ای به سینه دیگر راه پیدا کرده و هویت تازه ای به خود گرفته است.راویان این قصه ها و داستان ها، توده های مردمی، خصوصا پیر زنان و پیر مردان هستند که با همان زندگی ساده و بی پیرایه ی خود ادبیاتی را آفریده اند که بن مایه ی آثار شناخته شده تاریخ و ادبیات شفاهی این مرز و بوم بوده است.از آنجا که این پیر زنان و پیرمردان سواد نوشتن نداشتند تا داستان های خود را بنویسند و اگر هم می نوشتند، چون تنها خطی که مهارت استفاده از آن را آموخته بودند، زبان دری بود به آن زبان می نوشتند و در نهایت آیندگان تصور می کردند این خانم یا آقای گوینده یا نویسنده ی داستان، دری زبان بوده و داستان مذکور از میراث اصیل دری زبان ها بوده است، یا اینکه حالت بدتری اتفاق می افتاده و اشخاصی به اصطلاح با سوادی پیدا می شده و این مردمان را به حرف واداشته فولکلور و فرهنگ شفاهی آنها را بحساب قوم دیگری مصادر

1) من اسماعیل سالاریان صاحب این وبلاگ 7 کتاب چاپ شده ام 1-تمثیل و مثل 2- ناغیلار بوقچاسی 3- مثنوی یوسف و زلیخا به ترکی خراسانی 4- نگاهی به ادبیات ترکان خراسان 5- نگاهی به فرهنگ ترکان خراسان هست 6 -ترکی خراسان و قواعد آن و چند کتاب در زمینه زبان، ادبیات و فرهنگ ترکان خراسان آماده نموده ام که هنوز چاپ و نشر نشده اند. - کتاب های ترکی خراسانی در خواستی شما در سراسر ایران و جهان با پست ارسال می شود. برای این منظور در لینک های بخش نظرات پیام بگذارید.2) تمامی مطالب این وبلاگ سروده و نوشته شده به وسیله مدیروبلاگ بوده مگراینکه نام نویسنده و یا منبع ذکر شده باشد. در حالت اخیر مطالب صرفا در جهت اطلاع رسانی بوده و به معنی تائید و یا رد آنها نیست و ما مسئول محتوای سایت های دیگر و مطالب دیگران نیستیم.3) موضوع وبلاگ در زمینه زبان, ادبیات, تاریخ, مدنیت, فولکلور, حقوق ترکان و مطالب گوناگون علمی و آموزشی می باشد. در این وبلاگ برآنیم که زبان مادری خود را که زبان ترکان خراسان است احیا و ارتقا’ و به دیگران بشناسانیم و در زمینه های فوق تحقیق و تدوین و مطالبی را بدون وارد شدن در مباحث سیاسی با دیگران به اشتراک بگذاریم.4) هرگونه برداشت و استفاده از مطالب این سایت بدون ذکر منبع مجاز نمی باشد.

یئنی ايل تحويلين دوعاسی نی بیربیرنن اوخویارلار : ای چئویرن اورکلری، گؤزلری، دولاندیران ای گئجه، گوندوزلری ای یئنی دن دئیشدیرن حاللاری، دئیشدیر أن یاخشی حالا بیزلری .يا مُقلّبَ القلوبِ و الأبصار، يا مُدبِّرَ الليلِ و النَّهار يا مُحوِّلَ الحَولِ و الأحوال، حوِّل حالَنا إلى أحسنِ الحال .ای دگرگون کننده ی قلب ها و چشم ها، ای گرداننده و تنظیم کننده ی روزها و شبها ای تغییر دهنده ی حال انسان و طبیعت، حال ما را به بهترین حال دگرگون فرما.منبع: کتاب نگاهی به فرهنگ ترکان خراسان، تالیف اسماعیل سالاریان، چاپ انتشارات درج سخن بجنورد سال 1398 ایل بارامیز قوتلو اولسون انشاء للله

نوروز يوخسا اوغوز؟یازار: استاد بهرام اسدینوروز بايرامي ائل لريميزين آراسيندا اسگي زامانلارين يادگاري اولاراق هله ده دوام ائتمكده دير. بو بايرام طبيعتين جانلانماسي و چؤل-چمنين يئنيدن ديريلمه سي ايله علاقه داردير و بونونلا اويغون ائل آراسيندا مختلف دب لر و رسم لر يارانيبدير. طبيعت جانلانيرسا و اؤز دونون دگيشيرسه ائل لريميز ده بو بايرامدا اؤز دونلارين دگيشيرلر و كيچيكلي- بؤيوكلو تزه پالتار گئييرلر و اؤزلرين طبيعت ايله اويغون ائديرلر. آذربايجان و عموم حالدا تورك ائل لرينين بو دون دگيشمه لري يالنيز پالتاردا دگيل اونلارين معنوياتيندا دا اؤزون گؤسترير و دئمك قبيله لريميز هم جسمي هم ده معنوي پالتارلارين دگيشيرلر و بوتون داورانيشلاريندا بو بايرامين تأثيري آيدين گؤرونور. بايرامدا كوسولولر باريشير. اوزاق دوشن لر يادا دوشور و كين - كدورت لر گؤتورولور و بو معنوي پالتارين دگيشمگينه بير تظاهر دور. بايرامدا بؤيوك لر ايله گؤروشمك واجب ساييلير بو ايسه ائل لريميزين آراسيندا بؤيوك لره اولان حؤرمتين قاباريق بير تظاهرو دور. اسگي تورك ائل لري آنجاق قوجالار و آغ ساققاللارين رأيي و نظري ايله اداره اولونارميش . تاريخي و جغرافي جهتدن باخيليرسا طبيعت ايله علاقه دار ايل بايرامي يا خود نوروز بايرامي بوتون تورك ائل لرينين آراسيندا مختلف مراسم لر ايله كئچيريليبدير و كئچيريلير. ايندي گؤره ك نه دن اونون آدي فارسجادير؟ نوروز يئني گون دئمك دير و فارس اساطيرينه گؤره بو بايرام جمشيد شاهين آذربايجانا اولان سفري زاماني يارانيبدير و همين فارس اسطوره سينده ده بو بايرامين آذربايجاندا يارانديغينا دامغا وورولور و تأييد اولور. پس نئجه اولار كي آذربايجاندا و تورك ائل لرينده يارانان بير بايرامين آدي فارسجا اولا؟ بورادا تو

شاه ختایی در وصف رسول اکرم (ص)سن اولو سن ایکی عالم ایچره جانیم یا رسولواضحی معراج اولیق ابر-و کمانیم یا رسولمهربانیم، مُشفقیم شاه جهانیم یا رسولسن ایشیتدیگین ناله یِ آه-. فغانیم یا رسولهامودان اوّل یاراتدی حقّ سنون تک پاکینی،قدیوه گیردی مناسب خلعت لولاکینی.رحمتیندن ناامید ائتدمه منی بیچاره نی.سن بیلورسن حقّ بیلور سرّی نهانیم یا رسول.منبع: نگاهی به ادبیات ترکان خراسان، تالیف اسماعیل سالاریان چاپ انتشارات تکدرخت، سال 1397 تهران.توضیح: در این کتاب علاوه بر برسی قالب های شعر ترکی، گونه های ادبیات بخشی های خراسان و متن آهنگ های ترکی که بخشی می خوانند و می نوازند ارایه شده است. شاعران تورک قدیم و معاصر تورک که از خراسان بزرگ برخاسته اند، معرفی و نمونه اشعار آنها نیز داده شده است.